Vonnis Van Rey biedt bruikbare handvatten voor concreet integriteitsbeleid

14-07-2016

In de uitspraak van de rechtbank Rotterdam in de zaak van de Roermondse wethouder van Rey, op 12 juli 2016, komen verschillende aspecten van niet-integer ambtelijk handelen aan de orde. Hoewel strafrechtelijke kwalificaties in termen van integriteitszorg niet alles zeggen, biedt dit vonnis toch veel bruikbare handvatten om de gewenste bestuurscultuur en de daarbij horende mores te duiden.

Voer voor discussie

Op het gebied van schending van de geheimhoudingsplicht, verkiezingsfraude en corruptie, zijn Van Rey verwijten gemaakt. Vooral de verschillende aspecten van corruptie en omkoping zijn zeer breed voor het voetlicht gekomen, mede door de jarenlange publicaties over het onderzoek en de behandeling ter zitting. Zaken reizen die door anderen dan de eigen organisatie worden betaald, worden gezien als omkoping. Als het om vriendschappelijke reizen gaat, geldt dat niet, hoewel dan nog steeds de schijn van belangenverstrengeling kan bestaan. De rechter kijkt nadrukkelijk naar de bedoeling van de omkoper en het voordeel voor de omgekochte. Gedragscodes gelden wel maar worden door de rechter gezien als vooral interne regelgeving die niet per sé strafrechtelijk relevant is. Schending van de wettelijke geheimhoudingsplicht is van Rey zwaar aangerekend. Het zogenaamde “klankborden” maakt een vertrouwelijke sollicitatieprocedure tot een “poppenkast”, aldus de rechtbank.

Bestuurders kunnen zich daaraan spiegelen en het levert voer voor een vruchtbare voortgaande discussie. Een bestuurder moet duidelijk zijn over zijn positie en rol. Hij moet volgens de rechtbank “op zijn klompen aanvoelen” of iets kan en mag en ook hoe dit oogt in de beeldvorming. De rechtbank spreekt van “geknoei” en tinten grijs, waar duidelijk wit of zwart ook had gekund. Een oproep dus om maximaal transparant te zijn over bijvoorbeeld geschenken en reizen. De zaak is nog niet ten einde maar er ligt nu al een bruikbaar hoofdstuk voor het nog te schrijven handboek bestuurlijke mores in Nederland.

Commentaar

Kijk ook naar het commentaar van CAOP-deskundige Hans Groot (Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers) in Nieuwsuur van 12 juli 2016 (interview start 28 min na aanvang uitzending)