Lichte stijging vraag om advies van politieke ambtsdragers bij mogelijke integriteitsschendingen


25-04-2018

In 2017 geeft het Steunpunt Integriteitsonderzoek Politieke Ambtsdragers 70 maal advies over de aanpak van vermoede integriteitsschendingen. Dat zijn er vijf meer dan het jaar daarvoor. Ook nu gaat het vaak om mogelijke belangenverstrengeling of de conclusie dat er geen sprake is van een integriteitsschending. Commissarissen van de Koning, burgemeesters en voorzitters van waterschappen streven er vaker naar om integriteit in te bedden in de normale bedrijfsvoering. Dat staat in het Jaaroverzicht 2017 van het Steunpunt. Het is op 1 januari 2015 opgericht en ondergebracht bij het CAOP.

Adviseur Hans Groot: ‘Ondermijning, veiligheid en integriteit raken steeds meer met elkaar verweven en de aandacht hiervoor groeit. Een ander toenemend integriteitsrisico is het misbruik van dataverzameling. Denk aan online gegevens gebruiken om verkiezingen te beïnvloeden. Ook de manipulatie van online nieuwsberichten is een risico. Dit soort zaken voorkomen is nog onvoldoende geborgd. Ook aandacht hiervoor bevordert de integriteit van de overheid en het vertrouwen hebben van burgers.’

Netwerk Weerbaar Bestuur

Het Steunpunt heeft in 2017 bijgedragen aan de komst van het recent opgerichte Netwerk Weerbaar Bestuur van 22 partijen uit overheid, politieke partijen en private ondernemingen. Zij leren ieders expertise kennen en overzien elkaars witte vlekken in de integriteitsbevordering en veiligheidsinfrastructuur. Samen kunnen zij integriteitsschendingen helpen voorkomen en acties ondernemen.

Screening

Bij politici en burgers klinkt de roep luider om screening van bijvoorbeeld kandidaat-wethouders. Voorkomen van een incident met daarmee het schaden van het vertrouwen in de politiek, is altijd beter dan repressief onderzoeken. Maar ‘screening’ is ook een beperkt instrument. Of het echt effectief is, moet nog blijken. De situatie van een bestuurder of volksvertegenwoordiger kan na de verkiezingen veranderen, bijvoorbeeld door een nieuwe nevenfunctie of een andere baan van de partner die de eigen politieke portefeuille raakt. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft aangekondigd in het najaar met een kwaliteitsstandaard voor screening te komen.

Ruwe omgangsvormen

De één kenschetst de ruwere omgangsvormen als een integriteitsrisico, de volgende spreekt van bestuursbederf. Weer anderen vinden dat veel gedrag moet kunnen en dat alleen de kiezer daar iets van mag vinden. Zo kan een casus een mix aan ingrediënten hebben. Als er persoonsgericht integriteitsonderzoek komt, mogen eigen opvattingen van een onderzoeker of type onderzoek geen uitkomsten bepalen. ‘Een onderzoek hoort altijd onafhankelijk en neutraal plaats te vinden. Het gaat om het beoordelen van feiten,’ aldus Hans Groot.

Over het Steunpunt

Politieke bestuurders hebben in hun loopbaan weinig met integriteitsschendingen te maken. Onderzoek laten doen of de communicatie in goede banen leiden, vereisen specifieke deskundigheid. Om altijd toegang te hebben tot de juiste kennis en ervaring, heeft BZK het Steunpunt ingesteld. Voor kleinere gemeenten is dat extra belangrijk omdat zij zo snel over noodzakelijke expertise beschikken. Politieke ambtsdragers van gemeenten, provincie en waterschappen zijn wettelijk verplicht de bestuurlijke integriteit te bevorderen. Het Steunpunt adviseert kosteloos.